İçeriğe atla
Ostomi Rehberi
← Tüm rehberler

Rehber

Ostomi nedir?

Ostomi, sindirim ya da idrar yollarının bir kısmının cerrahi olarak karın duvarına ağızlaştırılmasıdır. Bu sayfa, türlerini ve sık kullanılan terimleri sade bir dille anlatır.

Tanım

"Ostomi" (veya "stoma") cerrahi bir açıklığa verilen genel addır. Hastalık ya da travma nedeniyle bağırsağın veya mesanenin normal yoldan çalışamadığı durumlarda, vücudun atıkları karın duvarına açılan bir delikten bir torbaya tahliye edilir.

Bu durum geçici (örneğin bağırsak iyileşinceye kadar) ya da kalıcı (organın bir kısmı çıkarıldığında) olabilir. Türkiye'de tahminen 100.000'in üzerinde birey ostomi ile yaşamaktadır.

Ostomi türleri

Kolostomi, ileostomi ve ürostomi yerleşimi

Vücutta kolostomi, ileostomi ve ürostomi stomalarının konumu

Üç ostomi türü vücutta farklı konumlarda açılır: kolostomi kalın bağırsağa, ileostomi ince bağırsağın sonuna, ürostomi idrar yolu için kullanılan ileum parçasına bağlıdır.

Kaynak: UOAA — United Ostomy Associations of America

Türleri

1. Kolostomi

Kalın bağırsağın bir kısmı karın duvarına ağızlaştırılır. Stomanın konumu (sağ, transvers, sol) dışkı kıvamını belirler:

  • Sağ kolostomi: Çıktı sıvı / yumuşaktır.
  • Transvers kolostomi: Çıktı yumuşak ve düzensizdir.
  • Sol (inen / sigmoid) kolostomi: Çıktı kıvamlı dışkıdır; çoğu hasta düzenli boşalma kazanır.

2. İleostomi

İnce bağırsağın son kısmı (ileum) ağızlaştırılır. Çıktı sürekli sıvı ya da koyu sıvı şeklindedir; kalın bağırsakta gerçekleşen su ve elektrolit emilimi olmadığı için sıvı ve tuz yönetimi önemlidir.

3. Ürostomi

İdrarın atılması için yapılan stoma türüdür. En sık görülen şekli ileal loop'tur: idrarı tutmak için ince bağırsağın küçük bir parçası kullanılır ve karın duvarına bağlanır.

Sık kullanılan terimler

  • Stoma: Karın duvarındaki açıklığın kendisi (nemli, pembe-kırmızı, dokunulduğunda ağrısız).
  • Peristomal cilt: Stomanın hemen çevresindeki cilt. En hassas bölgedir.
  • Adaptör (bariyer): Stomayı çevreleyen, cilde yapışan kısım.
  • Torba (pouch): Atıkları toplayan kese; drenajlı veya kapalı olabilir.
  • İrrigasyon: Bağırsağın stomadan ölçülü ılık su ile yıkanması (yalnız uygun kolostomili kişiler).
  • Prolapsus: Stomanın normalden fazla dışarı sarkması.
  • Retraksiyon: Stomanın cilt seviyesinin altına kaçması.
  • Parastomal herni: Stoma çevresinde fıtık oluşması.

Stoma sağlıklıysa nasıl görünür?

Stoma

Sağlıklı stoma görünümü

Sağlıklı stoma yakın çekim — pembe-kırmızı, nemli, hafifçe dışa kabarık

Sağlıklı stoma nemli, pembe-kırmızı ve hafifçe dışa kabarıktır (idealde cilt seviyesinden ≥1 cm yüksek). Dokunulduğunda ağrı hissedilmez.

Kaynak: UChicago Medicine, Living with an Ostomy

  • Nemli ve parlak
  • Pembe veya kırmızı; mukozaya benzer
  • Dokunulduğunda ağrısızdır (sinir yoktur)
  • Dışa hafifçe kabarıktır (idealde cilt seviyesinden ≥1 cm yüksek)
  • Yıkarken hafif sızıntı şeklinde kanama olabilir — bu damarlı yapı nedeniyledir, endişelenmeyin

Acilen doktora başvurun

  • Stoma moraran/siyahlaşan renk değişikliği
  • Durdurulamayan kanama
  • Aniden çok şişme veya cilt seviyesinin altına kaçma
  • 4–6 saatten uzun süredir hiç çıktı yok + karın krampı + bulantı

Devamı

Ameliyat sürecini öğrenmek için stoma ameliyatı sayfasına; günlük yaşam için ameliyat sonrası yaşam ve beslenme rehberine bakabilirsiniz.

Kaynaklar